Wybrane problemy współczesnej antropologii

Zapoznanie z zagadnieniami związanymi z problematyką antropologii, jako dyscypliny filozoficznej, poszukującej odpowiedzi na pytanie o istotę człowieka, jego miejsce w przyrodzie, kosmosie i kulturze. Omówienie podstawowych pojęć i historycznie ukształtowanych problemów z zakresu antropologii. Przedstawienie głównych koncepcji antropologii współczesnej, w tym kwestii związanych z: homo sapiens, homo-oeconomicus, homo socius, homo politicus i homo moralis.

Konwersatoria:

Wstęp do antropologii współczesnej - pojęcie, przedmiot i metoda, problemy i historia antropologii filozoficznej. Klasyczna a współczesna filozofia człowieka. Człowiek w świecie przyrody. W stronę zwierzęcej natury człowieka. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji okrągłego stołu. Omówienie zasad pisania i oceny eseju jako metody kształcenia studentów.

Homo sapiens, cywilizacja i kultura – duchowość. Człowieczeństwo - współczesne spory w wymiarze antropologicznym. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Antropologia ciała - ciało w perspektywie samoświadomości. Zajęcia

prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Antropologia płci. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Człowiek w świecie konsumpcji. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Homo sapiens, cywilizacja i kultura – duchowość. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego.

Antropologia wolności, władzy, przywództwa, autorytetu. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Homo moralis - antropologia sumienia, moralności, wartości. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Człowiek i czas, spór o tożsamość człowieka. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Samotność - gnuśność - twórczość – sposoby egzystencji. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i dyskusji punktowanej.

Człowiek wobec śmierci. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i debaty oxfordzkiej.

Człowiek w sieci mediów i techniki. Zajęcia prowadzone z wykorzystaniem metody wykładu problemowego i debaty oxfordzkiej.

Transhumanizm – utopia czy powołanie człowieka?

Omówienie i ocena esejów przy użyciu karty oceny.

Literatura podstawowa:

Galarowicz J., Wprowadzenie do antropologii filozoficznej, Kęty 2017.

Arendt H., Kondycja ludzka, Warszawa 2020.

Horodecka A., Obraz człowieka we współczesnej ekonomii, Warszawa, 2018.

Literatura uzupełniająca:

Hostyński L., Karnawał czy post? O moralnych zagrożeniach w świecie konsumpcji, Warszawa 2015.

Michalski R., Homo defectus w kulturze późnej nowoczesności, Toruń 2013.

Płóciennik M., Czy można nauczyć się być człowiekiem? Częstochowa 2021.

Michalski J., Wolińska M., Człowiek, duchowość, ekonomia, Warszawa 2020.

1. Podstawowe pojęcia i definicje

Haeffner G., Wprowadzenie do antropologii filozoficznej, przeł. Wiesław Szymona OP, Wydawnictwo WAM, Kraków 2006.,

Czerniak S., Klasycy antropologii filozoficznej XX wieku [w:] Lorenz, Plessner, Habermas. Dylematy antropologiczne filozofii współczesnej Lubicz 2002, ss. 22-32.

2. Max Scheler i powstanie antropologii filozoficznej

Scheler M. , Człowiek i historia, [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, Warszawa 1987

Scheler M. , Stanowiko człowieka w kosmosie, [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, Warszawa 1987

3. Przeciwieństwo życia i ducha: człowieka jako choroba

Lessing T., Europa i Azja , Warszawa 1935, ss. 112- 119, 308-334.

4. Dziejowość jako istota człowieka

Plessner H., Władza a natura ludzka, Warszawa 1994, ss. 48- 79.

5. Człowiek i technika

Gehlen A., Człowiek i technika, [w:] W kręgu antropologii i psychologii społecznej, Zjawiska kulturalne nowego typu, Warszawa 2001, ss. 223 - 263.

6. Kultura a mechanika popędowa

Gehlen A., Obraz człowieka w świetle nowoczesnej antropologii, [w:] W kręgu antropologii i psychologii społecznej, Warszawa 2001, ss. 91 – 109.

7. Człowiek i sztuka

Gehlen A., O instynktownym reagowaniu na postrzeżenia, [w:] W kręgu antropologii i psychologii społecznej, Warszawa 2001, ss. 161 – 109.

8. Metafizyka a człowieczeństwo

Heidegger M., , Podstawowe pytanie metafizyki, [w:] Wprowadzenie do metafizyki, Warszawa 2000, ss. 7-51.

9. Możliwości antropologii kulturowej

Czaja D., Zło konieczne?, [w:] Lekcje ciemności, Wołowiec 2009

10. Fenomenologiczna krytyka antropologii filozoficznej

Husserla E., Fenomenologia i antropologia, [w:] Archiwum historii filozofii i myśli społecznej, t. 32 1987.

11. Antropologia Józefa Tischnera

Tischner J., Filozofia dramatu, Kraków 2001, ss. 194-219.

Tischner J., Spór o istnienie człowieka, Kraków 2001, ss. 265-290.

12. Antropologia transhumanizmu

Harari Y.N., Bomba zegarowa w laboratorium, [w:] Homo deus, 355-385.

Harari Y.N., Religia danych, [w:] Homo deus, 467-504

Czerniak S., Kontyngencja. Tożsamość, Człowiek. Studia z antropologii filozoficznej XX wieku, Warszawa 2006.

Warunki zaliczenia:

• Obecność na zajęciach (nie więcej niż 2 nieobecności - powyżej konieczność zaliczenia)

• Zaliczenie testu - z całości omawianego materiału

Sposób oceniania:

Ocena końcowa jest wypadkową ocen:

• Oceny aktywności na zajęciach; jedna aktywność na zajęciach to 0,5 pkt.

• Oceny uzyskanej na podstawie testu; 1 punkt oceny z testu = 1 punkt

3 pkt. – dostateczny; 5 pkt. – dostateczny +; 7 pkt. – dobry; 9 pkt. – dobry +; 11 pkt. – bardzo dobry