Przedmiot do wyboru-Wykład monograficzny

Twierdze w epoce nowożytnej odgrywały istotną rolę zarówno w sztuce wojennej, jak i w polityce wewnętrznej ówczesnych państw. Z militarnego punktu widzenia stanowiły podstawę operacyjną działań ofensywnych lub zasadniczy element linii obronnych, osłaniały mobilizację wojsk w głębi kraju oraz zabezpieczały miasta, porty, trakty i przeprawy o znaczeniu strategicznym. Poza tym zapewniały zaopatrzenie i miejsce schronienia dla korpusów polowych, lazarety dla chorych i rannych żołnierzy oraz miejsca odosobnienia dla jeńców wojennych. Należy również zwrócić uwagę na pozamilitarne znaczenie twierdz. Znajdujące się w nich garnizony mogły wymuszać posłuszeństwo lub ochraniać miejscową ludność. Powszechną praktyką było też umieszczanie w twierdzach więźniów, zarówno politycznych, jak i pospolitych. Ponadto oddziaływały one na ośrodki miejskie, położone w ich obrębie lub nieopodal, hamując ich rozwój lub wręcz odwrotnie wpływając stymulująco poprzez intensyfikację handlu, rzemiosła i usług.

Twierdze w epoce nowożytnej odgrywały istotną rolę zarówno w sztuce wojennej, jak i w polityce wewnętrznej ówczesnych państw. Z militarnego punktu widzenia stanowiły podstawę operacyjną działań ofensywnych lub zasadniczy element linii obronnych, osłaniały mobilizację wojsk w głębi kraju oraz zabezpieczały miasta, porty, trakty i przeprawy o znaczeniu strategicznym. Poza tym zapewniały zaopatrzenie i miejsce schronienia dla korpusów polowych, lazarety dla chorych i rannych żołnierzy oraz miejsca odosobnienia dla jeńców wojennych. Należy również zwrócić uwagę na pozamilitarne znaczenie twierdz. Znajdujące się w nich garnizony mogły wymuszać posłuszeństwo lub ochraniać miejscową ludność. Powszechną praktyką było też umieszczanie w twierdzach więźniów, zarówno politycznych, jak i pospolitych. Ponadto oddziaływały one na ośrodki miejskie, położone w ich obrębie lub nieopodal, hamując ich rozwój lub wręcz odwrotnie wpływając stymulująco poprzez intensyfikację handlu, rzemiosła i usług.

Celem zajęć jest zaprezentowanie informacji o osiemnastowiecznych twierdzach europejskich (architekturze militarnej, uzbrojeniu, garnizonach i działaniach wojennych) i ówczesnych inżynierach wojskowych oraz źródeł i literatury na ten temat. Obszar badawczy obejmuje nie tylko Europę, gdzie twierdze niejednokrotnie wpływały na przebieg konfliktów zbrojnych, ale również osiemnastowieczne kolonie państw europejskich, na terenie których znajdowały się fortyfikacje zabezpieczające ich stan posiadania i umożliwiające dalszą ekspansję. Natomiast zakres chronologiczny zawiera się pomiędzy II poł. XVII w. a początkiem XIX w.

Podstawowa:

Blanchard A., Dictionnaire des ingénieurs militaires 1691 à 1791, Montpellier 1981. Bochenek R., 1000 słów o inżynierii i fortyfikacjach, Warszawa 1980.

Bochenek R., Od chińskiego muru do linii Maginota, Warszawa 1964.

Bogdanowski J., Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte, Warszawa-Kraków 1996

Bogdanowski J., Sztuka obronna, Kraków 1993.

Duffy Ch., Fire and Stone. The Science of Fortress Warfare 1660-1860, London 1975.

Duffy Ch., Wojna oblężnicza 1660-1789. Twierdze w epoce Vaubana i Fryderyka Wielkiego, Oświęcim 2017.

Dybaś B., Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku, wyd. 2, Toruń 2018.

Encyklopedia Wojskowa, red. O. Laskowski, t. I-VII, Warszawa 1931-1937.

Fuglewicz S., Ilustrowana historia fortyfikacji, Warszawa 1991.

Hogg I., A History of Artillery, London 1984.

Kiersznowski A., Historia rozwoju artylerii, Oświęcim 2010.

Lazard P., Vauban 1633-1707, Paris 1934.

Lepage J.-D. G.G., French Fortifications, 1715-1815: An Illustrated History, Jefferson 2010.

Lepage J.D.G.G., Vauban and the French Military under Louis XIV. An Illustrated History of fortifications and Strategies, Jefferson-London 2010.

Łysiak W., Napoleon fortyfikator [rozprawa doktorska], Chicago-Warszawa 1999.

Norris J., Artiyllery a history, Phoenix Mill 2000.

Podruczny G., Król i jego twierdze. Fryderyk Wielki i pruskie fortyfikacje stałe w latach 1740-1786, Oświęcim 2013.

Podruczny G., Twierdza od wewnątrz. Budownictwo wojskowe na Śląsku w latach 1740-1806, Zabrze 2011.

Podruczny G., Twierdze z papieru. Fortyfikacje pruskie w latach 1786–1806, Warszawa 2020.

Rogalski M., M. Zaborowski, Fortyfikacja wczoraj i dziś, Warszawa 1978.

Severin J., Vauban. Ingėnier du Roi, Paris 1962.

Twierdze osiemnastowiecznej Europy. Studia z dziejów nowożytnej sztuki wojskowej, red. M. Trąbski, Oświęcim 2016.

Twierdze osiemnastowiecznej Europy. Studia z dziejów nowożytnej sztuki wojskowej, t. II-IV, red. M. Trąbski, Częstochowa 2018-2022.

Zamki. Miasta warowne. Ogrody. Relacje historycznych założeń fortyfikacyjnych oraz terenów zielonych w miastach zabytkowych. Materiały konferencji naukowej Kraków, 14 grudnia 2001, red. J. Bogdanowski, M. Holewiński, Kraków 2002.

Wiedza teoretyczna wsparta refleksją naukową dotyczącą dziejów Polski, Europy i Świata w XX wieku, dziejów dydaktyki historii i ustroju szkolnego w II RP, PRL.

Wiedza teoretyczna wsparta refleksją naukową dotyczącą dziejów Polski, Europy i Świata w XX wieku, dziejów dydaktyki historii i ustroju szkolnego w II RP, PRL. Rozszerzenie wiedzy z zakresu historii najnowszej, rozumienie istoty i kierunków zmian politycznych, oświatowych , kulturowych i społecznych. Poszerzona wiedza z zakresu dziejów oświaty i ustroju szkolnego, dydaktyki, społecznych i politycznych nurtów myśli dydaktycznej II RP oraz PRL. Umiejętne wykorzystywanie różnych źródeł informacji z zakresu literatury przedmiotu i źródeł. Budowanie warsztatu naukowo-badawczego. Właściwa i umiejętna analiza procesów zachodzących w najnowszej historii oświaty w Polsce oraz wykazanie jej wpływu na dzieje myśli dydaktycznej. Rozumienie konieczności przestrzegania norm etycznych w pracy naukowo-badawczej. Identyfikacja procesów dziejowych, prezentacja jednocześnie własnej opinii i ocen. Świadoma samodzielna praca oraz działalność w grupie zgodnie z zasadami skutecznej komunikacji, etyki i kooperacji

V. Literatura podstawowa:

Hanna Pohowska Dydaktyka Historii w Polsce, Warszawa 1937; Anna Kulczykowska Pro-gramy nauczania w Polsce 1918 – 1932, Warszawa 1972. U. Świętochowska Najnowsza Hi-storia Polski w programach szkół średnich, ogólnokształcących w latach 1918 – 1939, „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne”. R.10, 1967.

K. Trzebiatowski Szkolnictwo powszechne w Polsce 1918 – 1932, Wrocław – Warszawa – Kraków 1970.

F. W. Araszkiewicz Szkoła średnia ogólnokształcąca w Polsce w latach 1918 – 1932, Wro-cław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1972. M. Lipowska Koncepcja wykształcenia ogólne-go w programach szkoły polskiej z lat 1919 – 1922. Toruń 1961. Jerzy Maternicki Dydakty-ka Historii 1918 – 1939, Materiały i Komentarze, Warszawa 1978. Program nauki w gimna-zjach państwowych z polskim językiem nauczania. (Tymczasowy) Lwów 1934. Program historii gimnazjum humanistycznego Wilno 1924. Program nauki w szkołach powszechnych siedmio klasowych. Cz. III. Historia, Warszawa 1920. Program gimnazjum państwowego. Gimnazjum niższe. Cz. I Warszawa 1920. Maria Bieniek Obudowa dydaktyczna polskich podręczników historii 1795 – 1914, Olsztyn 2001; Edyta Sadowska, Beata Urbanowicz, Edu-kacja historyczno-kulturalna w Szkołach Junaków i Młodszych Ochotniczek w latach 1941-1948, Częstochowa 2015.

VI. Literatura uzupełniająca:

Beata Urbanowicz, problematyka gospodarcza w nauczaniu historii w polskim szkolnictwie podstawowym w latach 1944-1989, Częstochowa 2011, Barbara Jakubowska, Przeobrażenia w szkolnej edukacji historycznej w Polsce 1944-1989, Warszawa 1986; Rafał Kupiecki, „Natchnienie milionów” Kult Józefa Stalina w Polsce 1944-1956, Warszawa 1993. Czesław Kupisiewicz, Koncepcje reform szkolnych w Polsce w latach 80-tych XX wieku, Warszawa 1991 Zbigniew Osiński, Nauczanie historii w szkole podstawowej w Polsce latach 1944-1989, Toruń 2006, Barbara Wagner, Strategia wychowawcza w PRL, Warszawa 2009, Anna Radziwiłł, Ideologia wychowawcza w Polsce 1944-1956. Próba modelu, Warszawa 1956, Kamil Kosiński, Życie codzienne w polskiej szkole w okresie PRL, Warszawa 2010, Pro-gramy i podręcznik szkolne z lat 1944-1989.