Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Dziennikarski warsztat językowy

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 06-DKM-L-02-DWJ
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Dziennikarski warsztat językowy
Jednostka: Wydział Humanistyczny
Grupy: 06 przedmioty obowiązkowe na 2 sem. DKM-L
Punkty ECTS i inne: 2.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Celem warsztatów jest uzyskanie umiejętności samodzielnego tworzenia tekstów dziennikarskich, zapoznanie z regułami ich komponowania uwzględniającymi ich specyfikę gatunkową i medium funkcjonowania tekstu.
Pełny opis:

Semestr 2: Podstawowe zagadnienia organizacji tekstu dziennikarskiego. Pragmatyka a struktura tekstu dziennikarskiego. Architektonika tekstu dziennikarskiego. Nagłówek, tytuł i jego gramatyka (tytuły informacyjne i ekspresywne), podtytuł, śródtytuły i ich funkcja w tekście dziennikarskim (tworzenie i przekształcanie tytułów). Sposoby konstruowania tytułów z uwzględnieniem przestrzeni ich funkcjonowania (prasa i Internet; przekształcenia) oraz specyfiki mediów (przekazy informacyjne i tabloidowe). Lid i jego rodzaje (streszczające, cytatowe, pytające, anegdotyczne/opisowe); gramatyka lidu (analiza i tworzenie lidów różnego typu).

Semestr 3: Tekst główny, wyimki (ramki) w tekście głównym, cytat w strukturze tekstu i jego rola w różnych gatunkach dziennikarskich. Słowa kluczowe w tytule i tekście głównym. Background w tekście dziennikarskim. Opisywanie materiałów wizualnych. Zasady tworzenia tekstu dziennikarskiego, tworzenie bloków informacyjnych, akapity, zdanie – reguły konstruowania. Piramida informacyjna w tekstach prasowych i internetowych, hierarchizacja informacji. Optymalizacja tekstu; przekształcenia, skracanie, modyfikacje. Zapowiedzi tekstów medialnych. Styl dziennikarski wobec innych stylów funkcjonalnych i jego wyznaczniki; wewnętrzne zróżnicowanie stylu: media informacyjno-opiniotwórcze a tabloidy. Indywidualizacja języka tekstu dziennikarskiego; środki indywidualizujące język. Językowo-stylistyczne przekształcenia tekstów. Językowe środki kształtowania wyrazistości wypowiedzi dziennikarskiej. Obraz świata w tekstach dziennikarskich: językowy, tekstowy a dyskursywny obraz świata (media opiniotwórcze a tabloidy); wartościowanie w tekstach dziennikarskich.
Literatura:

1. Fras J. (1999). Dziennikarski warsztat językowy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

2. Furman, W. (2006). Tytuł. W: Słownik terminologii medialnej. Pisarek, W. (red.). Kraków, s. 225.

3. Kasiak, M. (2017). Pozyskiwanie odbiorcy w tytułach prasowych. Analiza wybranych przykładów z tygodników opinii. Acta Humana, 7, 119.

4. Palczewski, M. (2014). Tytuły informują? – analiza tytułów prasowych z 13 lutego 2014 roku. Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. http://old.sdp.pl/opinie/9323,marek-palczewski-tytuly-informuja-analiza-tytulow-prasowych-z-13-lutego-2014-roku,1392300880

5. Pawłowska, I. (2010). Nagłówek w sieci: budowa i funkcja nagłówków prasowych na przykładzie internetowego portalu miejskiego e-sosnowiec.pl. Rocznik Prasoznawczy 4, 105-118.

6. Sadowska, A. (2007). Tytuły prasowe - ich budowa i funkcja. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Litteraria Polonica, 9, 401-413.

7. Ślawska M. (2008). Tytuł : najmniejszy tekst prasowy. Rocznik Prasoznawczy, r. 2, s. 117-126.

8. Wolny-Zmorzyński, K., Kaliszewski, A., Furman, W. (2006). Gatunki dziennikarskie: teoria, praktyk, język. Warszawa.

9. Strony internetowe: https://www.presstitles.com/; https://press.pl/jedynki

10. Wybrane materiały medialne.
Efekty uczenia się:

Student:

w zakresie wiedzy:

– zna terminologię językoznawczą i dziennikarską używaną do opisu organizacji wypowiedzi dziennikarskiej,

– rozumie retoryczne aspekty organizacji wypowiedzi/tekstu dziennikarskiego,

– zna zasady organizacji strukturalnej, stylistycznej i retorycznej wypowiedzi dziennikarskiej

w zakresie umiejętności:

– samodzielnie przygotowuje omówienie zagadnień dotyczących organizacji językowej wypowiedzi dziennikarskiej,

– komunikuje się zgodnie z wymogami kultury języka i etykiety językowej;

- wykorzystuje wiedzę z zakresu komunikacji niewerbalnej w tworzeniu tekstów własnych,

– samodzielnie i w sposób kreatywny tworzy poszczególne elementy kompozycyjne tekstu (i cały tekst) zgodnie z regułami gatunkowymi i celem komunikacyjnym,

w zakresie kompetencji społecznych:

– wykorzystuje wzorce dobrego dziennikarstwa jako punkt odniesienia przy tworzeniu tekstów własnych,

– w pracy nad tekstami własnymi identyfikuje problemy związany z tworzeniem tekstów dziennikarskich i rozwiązuje je zgodnie z etyką zawodową
Metody i kryteria oceniania:

aktywny udział w ćwiczeniach (w tym 85% obecności na zajęciach), znajomość literatury przedmiotu; obserwacja kreatywności i zaangażowania w zajęciach warsztatowych; udział w projekcie, przygotowanie kompletu prac własnych (terminowość oddawania prac)
Praktyki zawodowe:

-

Zajęcia w cyklu "Semestr letni rok akad. 2023/2024" (zakończony)

Okres: 2024-03-01 - 2024-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Leszek Będkowski
Prowadzący grup: Leszek Będkowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Informacje dotyczące bieżącego cyklu zamieszczono w kolejnej sekcji.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni - rok akad. 2024/2025" (zakończony)

Okres: 2025-02-28 - 2025-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Urszula Wójcik
Prowadzący grup: Urszula Wójcik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem warsztatów jest uzyskanie umiejętności samodzielnego tworzenia tekstów dziennikarskich, zapoznanie z regułami ich komponowania uwzględniającymi ich specyfikę gatunkową i medium funkcjonowania tekstu.
Pełny opis:

1. Zajęcia wprowadzające. Zapoznanie studentów z problematyką zajęć, ich praktycznym charakterem, metodami i kryteriami oceniania, metodami dydaktycznymi oraz zalecaną literaturą.

2. Nagłówek, tytuł i jego gramatyka (tytuły informacyjne i ekspresywne), podtytuł, śródtytuły i ich funkcja w tekście dziennikarskim (tworzenie i przekształcanie tytułów). Sposoby konstruowania tytułów z uwzględnieniem przestrzeni ich funkcjonowania (prasa i Internet; przekształcenia) oraz specyfiki mediów (przekazy informacyjne i tabloidowe).

3. Lid i jego rodzaje (streszczające, cytatowe, pytające, anegdotyczne/opisowe); gramatyka lidu (analiza i tworzenie lidów różnego typu).

4. Język i styl tekstu dziennikarskiego (indywidualizacja języka i stylu, dopasowanie ich do medium i tematyki, środki stylistyczne w tekstach dziennikarskich (porównania, metafory, ironia etc.).

5. Elementy kultury języka w tekstach dziennikarskich (rodzaje błędów językowych i ich przykłady, wpływ błędów na odbiór tekstów dziennikarskich, grzeczność językowa etc.).

6. Szablony dziennikarskie i zasady oraz niebezpieczeństwa związane z ich stosowaniem. Uproszczenia, frazesy, banały w tekstach dziennikarskich.

7. Ekspresja w tekstach dziennikarskich i jej dopuszczalność oraz granice. Patos, uniesienie i emfaza - następstwa stosowania.

8. Kolokwium zaliczeniowe.

Literatura:

1. Fras J. (1999). Dziennikarski warsztat językowy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

2. Furman, W. (2006). Tytuł. W: Słownik terminologii medialnej. Pisarek, W. (red.). Kraków, s. 225.

3. Kasiak, M. (2017). Pozyskiwanie odbiorcy w tytułach prasowych. Analiza wybranych przykładów z tygodników opinii. Acta Humana, 7, 119.

4. Palczewski, M. (2014). Tytuły informują? – analiza tytułów prasowych z 13 lutego 2014 roku. Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. http://old.sdp.pl/opinie/9323,marek-palczewski-tytuly-informuja-analiza-tytulow-prasowych-z-13-lutego-2014-roku,1392300880

5. Pawłowska, I. (2010). Nagłówek w sieci: budowa i funkcja nagłówków prasowych na przykładzie internetowego portalu miejskiego e-sosnowiec.pl. Rocznik Prasoznawczy 4, 105-118.

6. Sadowska, A. (2007). Tytuły prasowe - ich budowa i funkcja. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Litteraria Polonica, 9, 401-413.

7. Ślawska M. (2008). Tytuł : najmniejszy tekst prasowy. Rocznik Prasoznawczy, r. 2, s. 117-126.

8. Wolny-Zmorzyński, K., Kaliszewski, A., Furman, W. (2006). Gatunki dziennikarskie: teoria, praktyk, język. Warszawa.

9. Strony internetowe: https://www.presstitles.com/; https://press.pl/jedynki

10. Wybrane materiały medialne.
Uwagi:

Zaliczenie:

-aktywność

-wykonywanie na bieżąco zadań

-przygotowanie pracy zaliczeniowej

Zajęcia w cyklu "Semestr letni - rok akad. 2025/2026" (w trakcie)

Okres: 2026-03-02 - 2026-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Urszula Wójcik
Prowadzący grup: Urszula Wójcik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem warsztatów jest uzyskanie umiejętności samodzielnego tworzenia tekstów dziennikarskich, zapoznanie z regułami ich komponowania uwzględniającymi ich specyfikę gatunkową i medium funkcjonowania tekstu.
Pełny opis:

1. Zajęcia wprowadzające. Zapoznanie studentów z problematyką zajęć, ich praktycznym charakterem, metodami i kryteriami oceniania, metodami dydaktycznymi oraz zalecaną literaturą.

2. Nagłówek, tytuł i jego gramatyka (tytuły informacyjne i ekspresywne), podtytuł, śródtytuły i ich funkcja w tekście dziennikarskim (tworzenie i przekształcanie tytułów). Sposoby konstruowania tytułów z uwzględnieniem przestrzeni ich funkcjonowania (prasa i Internet; przekształcenia) oraz specyfiki mediów (przekazy informacyjne i tabloidowe).

3. Lid i jego rodzaje (streszczające, cytatowe, pytające, anegdotyczne/opisowe); gramatyka lidu (analiza i tworzenie lidów różnego typu).

4. Język i styl tekstu dziennikarskiego (indywidualizacja języka i stylu, dopasowanie ich do medium i tematyki, środki stylistyczne w tekstach dziennikarskich (porównania, metafory, ironia etc.).

5. Elementy kultury języka w tekstach dziennikarskich (rodzaje błędów językowych i ich przykłady, wpływ błędów na odbiór tekstów dziennikarskich, grzeczność językowa etc.).

6. Szablony dziennikarskie i zasady oraz niebezpieczeństwa związane z ich stosowaniem. Uproszczenia, frazesy, banały w tekstach dziennikarskich.

7. Ekspresja w tekstach dziennikarskich i jej dopuszczalność oraz granice. Patos, uniesienie i emfaza - następstwa stosowania.

8. Kolokwium zaliczeniowe.

Literatura:

1. Fras J. (1999). Dziennikarski warsztat językowy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

2. Furman, W. (2006). Tytuł. W: Słownik terminologii medialnej. Pisarek, W. (red.). Kraków, s. 225.

3. Kasiak, M. (2017). Pozyskiwanie odbiorcy w tytułach prasowych. Analiza wybranych przykładów z tygodników opinii. Acta Humana, 7, 119.

4. Palczewski, M. (2014). Tytuły informują? – analiza tytułów prasowych z 13 lutego 2014 roku. Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. http://old.sdp.pl/opinie/9323,marek-palczewski-tytuly-informuja-analiza-tytulow-prasowych-z-13-lutego-2014-roku,1392300880

5. Pawłowska, I. (2010). Nagłówek w sieci: budowa i funkcja nagłówków prasowych na przykładzie internetowego portalu miejskiego e-sosnowiec.pl. Rocznik Prasoznawczy 4, 105-118.

6. Sadowska, A. (2007). Tytuły prasowe - ich budowa i funkcja. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Litteraria Polonica, 9, 401-413.

7. Ślawska M. (2008). Tytuł : najmniejszy tekst prasowy. Rocznik Prasoznawczy, r. 2, s. 117-126.

8. Wolny-Zmorzyński, K., Kaliszewski, A., Furman, W. (2006). Gatunki dziennikarskie: teoria, praktyk, język. Warszawa.

9. Strony internetowe: https://www.presstitles.com/; https://press.pl/jedynki

10. Wybrane materiały medialne.
Uwagi:

Zaliczenie:

-aktywność

-wykonywanie na bieżąco zadań

-kolokwium

Zajęcia w cyklu "Semestr letni - rok akad. 2026/2027" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2027-03-01 - 2027-09-30
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: (brak danych)
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie.
ul. Waszyngtona 4/8 42-217 Częstochowa tel: +48 34 3784 100 https://ujd.edu.pl kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.3.0.0-4 (2026-03-10)